Hawai‘i

Mai Wikipedia

(Hoʻoili mai Hawai'i)
No ka mokupuni ʻo Hawaiʻi, hele iā Hawaiʻi (mokupuni).
ʻO kēia ka hae Hawaiʻi.

ʻO Hawaiʻi ke one hānau o ka poʻe Hawaiʻi. He mokuʻāina ʻo ia o ʻAmelika Hui Pū ʻia, a he pae moku ʻo ia ma ka waena o ka Moana Pākīpika. Aia ʻo ia ma ke komohana hema o ʻAmelika Hui, ka hikina hema o Iāpana, a me ka hikina ʻākau o ʻAukekulelia. ʻO ka lā 21 ʻAukake 1959 ka lā o ko Hawaiʻi lilo ʻana i mokuʻāina o ʻAmelika Hui Pū ʻia. ʻO ia ka mokuʻāina hope loa a me ka mokuʻāina kanalima. ʻO Honolulu, ko Hawaiʻi kapikala, ma Oʻahu. 1,211,537 poʻe a Hawaiʻi ma ka helu kanaka o ʻAmelika Hui o 2000.

ʻEwalu o Hawaiʻi moku ʻano nui. Mai ke komohana ʻākau loa ā hiki i ka hikina hema loa, ʻo Niʻihau, Kauaʻi, Oʻahu, Molokaʻi, Lānaʻi, Kahoʻolawe, Maui, a me Hawaiʻi ko lākou mau inoa. Aia lākou ma ka hikina hema o ka pae moku Hawaiʻi. ʻO ka mokupuni o Hawaiʻi ka mokupuni nui loa. ʻO Ua Mau ke Ea o ka ʻĀina i ka Pono kā Hawaiʻi mākia.

Wahi a kekahi mau moʻolelo a me kekahi moʻokūʻauhau ali‘i, hoʻokele maila ka poʻe kahiko mai Kahiki, Nuʻuhiwa, a Kāmoa paha i kekahi mau makahiki nui i hala. ʻO ka ʻōlelo Hawaiʻi ka ʻōlelo maoli o nā poʻe Hawaiʻi, akā, ʻo ka ʻōlelo Pelekane kekahi ʻōlelo kūhelu o Hawaiʻi.

Papa kuhikuhi

[E ho'opololei] Hōʻike honua

[E ho'opololei] Wahi, waihona ʻāina, a me huli honua

Aia ka pae moku Hawaiʻi ma kahi o 3,200 klm (1,988 mil) mai ko ʻAmelika ʻĀkau komohana hema. ʻO Hawaiʻi ka mokuʻāina hema loa a me ka mokuʻāina komohana lua ma hope ʻo ʻĀlaka. ʻO Hawaiʻi lāua ʻo ʻĀlaka nā mokuʻāina wale nō ma waho o ka ʻāina haole.

ʻO Hawaiʻi ka mokuʻāina wale nō me:

  • ka ulu ʻana o ke kope
  • ka puni piha ʻana o ka moana
  • ka hale aliʻi
  • kona mau palena ma waho o ka ʻāinapuniʻole ʻo ʻAmelika ʻĀkau

ʻO Mauna Kea ka mauna lōʻihi loa o Hawaiʻi. 13,796 a Mauna Kea kp (4,205 m). Lōʻihi aʻe ʻo Mauna Kea ma mua o Mauna ʻEwelaka inā hoʻopapā hohonu iā Mauna Kea mai ka papakū o ka moana. Inā hoʻohana ʻoe i kēnā lōkihi, inā 33,476 a Mauna Kea kp.

Ua hoʻokumu nā moku ʻano nui mai ka piko pele ma o he mau luapele.

Aia ka luaʻi pele aku nei ma waho o ka mokupuni o Hawaiʻi ma Haleakalā ma ka mokupuni o Maui i ke kenekuila 1800. Ma ka makahiki 1790, ua luaʻi pele nui ʻo Kīlauea a ua make 5,405 mau koa a me ko lākou mau ʻohana ʻoiai i ko lākou hele ʻana ma Kīlauea.

Ma muli o ka hoʻokumu ʻana o nā mokupuni ma o ka luaʻi pele ʻana o nā luapele, ua hōʻea nā holoholona a me nā lāʻau ma o nā "W" ʻekolu (i ka ʻōlelo Pelekane): ka makani (wind), nā nalu (waves), a me nā ʻēheu (wings). Nui ka heluna o nā ola ʻāpaʻakuma ma Hawaiʻi ma muli o ka hoʻokaʻawele ʻana o Hawaiʻi.

Kāohi ʻia ka ʻOihana Pāka Aupuni i kēia mau wahi:

[E ho'opololei] Nā moku ʻano nui

[E ho'opololei] Nā kūlanakauhale ʻano nui

ʻO Honolulu ke kapikala a me ke kūlanakauhale nui loa o Hawaiʻi.

Ua hoʻoneʻe ʻo Kamehameha I i ko Hawaiʻi kapikala mai LahainaHonolulu no ka mea, aia ke Awa Kū Moku o Honolulu ma Honolulu.

He kūlanakauhale ʻano nui kēia: ʻo Hilo, Kāneʻohe, Kailua, Pearl City, Waipahu, Kahului, Kailua-Kona, Kīhei, a me Līhuʻe.

[E ho'opololei] Aniau

Nā anu, mehana, a me wela haiakonu no nā kūlanakauhale Hawaiʻi[1]
Kūlanakauhale Ian Pep Mal ʻAp Mei Iun Iul ʻAuk Kep ʻOk Now Kek
Hilo 79/64 79/64 79/65 79/66 81/67 82/68 82/69 83/69 83/69 83/68 81/67 80/65
Honolulu 80/66 81/65 82/67 83/68 85/70 87/72 88/74 89/75 89/74 87/73 84/71 82/68
Kahului 80/63 81/63 82/65 82/66 84/67 86/69 87/71 88/71 88/70 87/69 84/68 82/65
Līhuʻe 78/65 78/66 78/67 79/69 81/70 83/73 84/74 85/74 85/74 84/73 81/71 79/68

[E ho'opololei] Mōʻaukala

Ma mua o ko Hawaiʻi hoʻokomo ʻana i ʻAmelika Hui Pū ʻia, ua like ʻo Hawaiʻi me ʻekolu mau mokuʻāina o ʻAmelika Hui Pū ʻia. He mau mokuʻāina kūʻokoʻa lākou: ka Lepupalika ʻo Welemoneka (1791), ka Lepupalika ʻo Kekeka (1845), a me ka Lepupalika ʻo Kaleponi (1846). Ua kū ke Aupuni Mōʻī ʻo Hawaiʻi mai ka makahiki 1810 i ka makahiki 1893; na kekahi mau kālepa Haole i kahuli i ke Aupuni Mōʻī ma ka makahiki 1893. He lepupalika kūʻokoʻa ʻo Hawaiʻi mai ka makahiki 1894 i ka makahiki 1898. Ma ka makahiki 1898, ua hoʻohui ʻāina ʻo ʻAmelika Hui Pū ʻia iā Hawaiʻi. Ua lilo ʻo Hawaiʻi i ka Panalāʻau ʻo Hawaiʻi i ka makahiki 1900, a ua lilo ʻo ia i mokuʻāina i ka makahiki 1959.

[E ho'opololei] 1778-1893 — Hōʻea ʻana mai o nā ʻEulopa; Aupuni Mōʻī ʻo Hawaiʻi

I nā makahiki ma waena o 1780 a 1795, kaua nā aliʻi Hawaiʻi no ke kāohi o nā mokupuni. Ma hope o nā kaua o 1795 a me ko Kamehameha I hoʻolilo ʻana iā Kauaʻi, ua hui pū nā mokupuni Hawaiʻi ma ka noho aliʻi o Kamehameha. Na Kamehameha i hoʻokumu i ka Hale o Kamehameha, ka hale lani o ke aupuni mōʻī o Hawaiʻi, ma hope o kona hui pū ʻana o nā mokupuni.

Na Lunalilo i koho ʻia i ka noho aliʻi ma hope o kā Kamehameha V make. Ma hope o ko Lunalilo make ʻana, na Kalākaua i koho ʻia i ka noho aliʻi. I ka makahiki 1895, ua lilo ʻo Liliʻuokalani i mōʻī wahine ma muli o ka hala ʻana o Kalākaua.

[E ho'opololei] Kahuli — ka Lepupalika ʻo Hawaiʻi

Ua hoʻokahuli ʻia ke Aupuni Mōʻī o Hawaiʻi e Sanford B. Dole a me nā kālepa Haole, ʻoiai ka noho aliʻi o Liliʻuokalani. Ua hāʻawipio ʻo Liliʻuokalani ma 17 Ianuali 1893.

[E ho'opololei] 1959-Kēia manawa — Mokuʻāina ʻo Hawaiʻi

Ma ka lā 21 ʻAukake 1959, ua lilo ʻo Hawaiʻi i mokuʻāina kanalima o ʻAmelika Hui Pū ʻia.

[E ho'opololei] Nā ʻano kānaka

[E ho'opololei] Nā ʻōlelo

ʻElua ʻōlelo kūhelu o Hawaiʻi: ka ʻōlelo Hawaiʻi a me ka ʻōlelo Pelekane. Ua lilo ka ʻōlelo Hawaiʻi i ka ʻōlelo kūhelu o Hawaiʻi ma ka ʻAha ʻelele hana kumukānāwai o ka mokuʻāina o Hawaiʻi ma 1978.

[E ho'opololei] Aupuni

[E ho'opololei] Nā kūmole

  1. Hawaii Weather|Hawaii Weather Forecast|Hawaii Climate

[E ho'opololei] Nā loulou kūwaho

Commons
He mau pāpaho kō Wikimedia Commons e pili ana no:
Nā mea hana pilikino
Ma nā leo 'ē a'e