Jump to content

Tonga

Mai Wikipedia

ʻO ke aupuni ʻo Tonga aia ma ka Pākīpika o ka honua, a kona mau hoa palena ʻo Samoa, Fiji, Niuwe, a me Palani.  ʻO Tonga ka mokupuni ma ka Pākīpika i loaʻa ke aliʻi a me aupuni mōʻī. ʻO ka manaʻo o ka hae, pili iā Iesū a me kāna mau hana ma ka honua.

Hiʻohiʻona ʻāina

[E ho'opololei | edit source]

ʻO ka ʻili o ka ʻaina no Tonga he 270,000 mile kuea o Tonga. He mau ʻāina liʻiliʻi o Tonga, a he aupuni mokupuni ʻo Tonga. Loaʻa he 171 ahupuaʻa ma Tonga, he mau ʻāina i hiki ke noho ʻia e nā poʻe ʻo Tonga mā, a ʻaʻole pono e kūʻai ka ʻaina.

Mā ka ʻaina o Tonga ma nā lā a pau he ʻaina aniau kopikala, a ma nā lā he 71-80˚F kēkelē. Mā na pō, emi i 66°F–68°F.

Mōʻaukala

[E ho'opololei | edit source]

ʻO Tonga, he aupuni mōʻī ia. ʻO ka mōʻī a i ʻole Tuʻi Tonga ʻo King George Tupou. Ua lilo ʻo ia ʻo ia ka mōʻī no ka mea ua pono ʻo ia e hoʻomalu i nā ʻāina ʻo Tonga ma ka makahiki 1845. Akā ua hoʻokumu ʻia ʻo Tonga he aupuni mōʻī wale nō ma ka wā ʻo Tupou. Ua lilo ʻo Tonga he aupuni kuʻokoʻa a ua pili mai nā kānaka a pau o ka ʻāina. Ma hope o ka wā ʻo Tupou ua lilo kāna keiki ʻo ia ka mōʻī a lilo ʻo ia ʻo King george Tupou II. Ua ʻae ʻo ia i ka “protectorate agreement” me UK ma 1900, a ma hope, ua makemake kekahi mōʻī ʻē aʻe a ua makemake nā kahuli iā ia. ʻO ka mōʻī hou ʻo Tonga o Tupou IV. Ua hanau ʻia ma ka makahiki 1959, a hala ma ka makahiki 2010.

Aupuni a me Politika

[E ho'opololei | edit source]

He aupuni Mōʻī ʻo Tonga. ʻO ka mōʻī i kēia manawa ʻo Tupou VI.

Moʻohelu Kanaka

[E ho'opololei | edit source]

Ma Tonga he 104,889 mau kānaka. Loaʻa he 52,606 mau kāne a loaʻa he 52,283 mau wahine, ʻo ia hoʻi, like nā kāne a me wahine. Aia ʻo Tonga ma ke kūlana #182 ma ka nui o nā kānaka. A ma ka pelimika helu kānaka ke piʻi nei ka nui o nā keiki. ʻO ka hapa nui o Tonga he mau keiki ma na makahiki 10-14.

Pili ka poʻe ʻo Tonga i ko lākou loina. A pili loa lākou i ko lākou mau hoʻomana iā Iesū. ʻO ka hapa nui ʻo Tonga he mau Kakolika; he 99% o nā kānaka. A inā hele i ka hana ma ka lā pule, hiki iā oe ke hele i ka hale paʻahao. ʻO Tonga ka ʻāina wale nō ma ka Pākīpika ʻaʻole i kolonaio ʻia e na kanaka mai nā wahi e aʻe.