Anakuhi:Kamehameha

ʻO Kamehameha ka Mōʻī mua o ke Aupuni Hawaiʻi i hoʻokahi. Ua hānau ʻia ʻo ia ma Kohala, ma ka mokupuni ʻo Hawaiʻi, i ka makahiki 1758. He keiki hānai ʻo ia na Naeʻole, a ua aʻo ʻia i ke kaua a me ke akamai aliʻi. Ua kapa ʻia ʻo ia ʻo Paiea i kona wā ʻōpio, a ua lilo ʻo ia i aliʻi koa kaulana. I ka makahiki 1782, ua hoʻomaka ʻo Kamehameha e hoʻokahi i nā mokupuni a pau o Hawaiʻi. Ua lanakila ʻo ia ma luna o Maui, Molokaʻi, a me Oʻahu ma mua o ka makahiki 1795. Ua pau ka hoʻokahi ʻana o nā mokupuni i ka makahiki 1810 i ka hui ʻana o Kauaʻi a me Niʻihau i loko o kona aupuni. Ua hoʻokumu ʻo Kamehameha i ke aupuni Hawaiʻi hou a ua hoʻoponopono i ke kānāwai, ka ʻoihana kālepa, a me ka mālama ʻana i nā kānaka. Ua make ʻo ia ma Kailua-Kona i ka lā 8 o Mei, 1819, a ua hoʻoili ʻia kona aupuni i kāna keiki, ʻo Liholiho. ʻO Kamehameha ka mea i hoʻokumu i ka lālani aliʻi Kamehameha, a ua hoʻomanaʻo ʻia ʻo ia he aliʻi nui a ikaika o Hawaiʻi.